BIBLE TRANSLATION UNTO KIBANGUBANGU AND LITERATURE

BTK

LUGENDO LWA KAALA NG’ENDO (Kibangubangu)

LE Voyage du Pèlerin- The Pilgrim’s Progress

YOHANI BUNYANI-JOHN BUNYAN

Buhinduzi bwa Dkt Yohani Klodi Mwini Mbu’a

2008

ISHWELELO KYA LUGENDO LWA KAALA NG’ENDO

(Introduction au Voyage du pèlerin- An Introduction to the Pilgrim’s Progress)

MUSOMAYI ANAYU,

(Cher Lecteur- chère lectrice -Dear Reader),

Kaa ngakitabu ka mundu ndidi mu lugendo ulozoa hanu hasi uwena hegulu.

Gugu musunga guluyuimbwa na bandu ba bisi byadiba, na boso babukahindula mu ndimi yabu. I sababu bashu nabu bidi Babangubangu tufuvula ukahindula mu ludimi lwishu lwa Kibangubangu kuidila shidika dishu dya BTK.

Mwandikayi wa kaa akitabu gubumana biloto. Bebya biloto byayi bibumutinya saana hoyovula ubiandika mu kitabu kyebugabila zina dya Lugendo Lwa Kaala Ng’endo. Mafundishu gadi mu kaa akitabu ngalegela kuila, sababu gadi mutumenesha zila yomana raha dinindu, furaha yilulowa, na butayidi bwa loso na loso. Akitabu kaa adi muhana mifanu ya bandu bafianga hegulu na baba bashahafianga. Adi mutumenesha nguni kwatwalolanga na ni nani watugabilanga musaada mu lulu lugendo lwishu lwa maisha. Niya ya kaa akitabu ngungabila bandu tima, titi baebe bobwa butayidi budi munda mwa Yesu Kidisitu. Kaa akitabu ngaba ashoo bobo ka kitabu kyoso idi na musunga gubangani wa Lugendo lwa Kaala Ng’endo. Kitumaini kishu ngyoboya titi wasomanga kaa, wavulanga usoma kitabu kyoso. Nenu dya Abeja (Bibidiya) i kiiongozi kishu bunga, nasi mbembya, mu Lugendo Lwa Kaala Ng’endo mudi mafundishu gadiba.

YOHANI BUNYANI

(Jean Bunyan- John Bunyan)

Yohani Bunyani, Mwandikayi wa Lugendo Lwa Kaala Ng’endo gubutotea mu mola wa Edisitowu (Elstow), nena na Bedifodi (Bedford), mu Bungeleza au Angiditedi (England- Angleterre) mu musha wa 1628. Totwa tushoo twebuyiga u masomo gubutuvidigija hanga hanhan. Lakini hebutundula, mwajayi gubumufundisha usoma bilegela na kuandika. Muambu wa Yohani Bunyani gubumangangi gofula byela (Forgeron- Tinker).

Mu musha wa 1657, hekidi muhubidi au mundu gosahula musahu gulegela wa Injidi. Mu musha wa 1660, gubushwela u muyololo, sababu gububenga utii baede ba isi na usama uhubidi.

Hebumangangi mu muyololo, gubumana biloto, na bebya biloto byayi gububigabila zina dya Lugendo Lwa Kaala Ng’endo.

Mu kaa akitabu, Bunyani gubutang’ani mundu ndidi mu biloto byayi u zina dya Mukidisitu. Hefenduvula, gufemugabila zina dyayi, sababu musunga gubu menesha titi musahu gubumangangi ngwayi iyi mwinindu. Bunyani gubumota u musha wa 1688, musha gotukumbusha titi hadi lusu lototea na hadi na lusu loofa. Basi, tuhinduidi u musunga.

KITUMAINI HANDU HOTEMBA TIMA

(Espoir dans le désespoir- Hope in despair)

Mukidisitu gudi na Bibidiya , Nenu dya Abeja mu minyu yayi. Gubusoma mu Bibidiya titi gubutela Abeja zaambi, gubupashwa ujonda, ulozoa mu mola wa buhadibifu mwebumangangi mutong’oma, ishi gufenduvula uyishosha na izi ivanga kya Abeja Mbungu. Gubugeja bubi na zaambi yayi yebuta han ala. Gaga mawazu gabumuvishila moyo na uzeza kwa tima. Inemo kya bobwa bubi na zaambi yayi bibumunemena bidi muzigu u mugongo wayi. Mangubu gayi gabumangangi bidi mazuya u mubidi wayi. Gubueba namuna yotula gogwa muzigu wayi, lakini ndabuyua zila yogutula. Gububaja muhuya na udila, na busungu mu tima, “nati bini banusi anayu?” Tangu lolwa lusu, ndabusubutu bungi uishi byebumangangi muishi mabusu, kootina ufa mu bubi bwayi.

Abeja Mbungu wa lusa wasaidiyanga baba balumueba.

(Zabudi 38:5; Balumi 3:20.)

NATI BINI?

(Que ferai-je? What shall I do?)

Mukidisitu gubupima bangu ufamisha busungu bwayi u bandu ba ilongo kyayi, mwazi na bana bayi. Manyuma gububulula tima dyayi kwabu. Gubutonga mabusu gabu na uboya,“Mwajami na bana gonde”, “nofa!” Ndaudi mundu mbumana Mukidisitu wala umutelegeja uhongela bebya. Gububasahwila musahu wa zaambi yayi yebuta han ala. Hoyobasahwila musahu wa muzigu webumangangi nagu u mugongo. Gububoya titi, mola mwababumangi munyana, wazigilanga na mudilu ishi ndabafemana zila yojondela. Mwazi na bana bayi babunija titi hangi Mukidisitu gubuziziminya nyinyi. Na umana titi bufuu bumangangi boshwela, babumuboya wene ku lala, hobonija titi, kaisi ishi bufuu boyia, wamanga bumu. Lakini bufuu habubuyia, pahadi pa Mukidisitu umana bumu, gubuendelea unemena. Ilongo kyayi ndaibumana indu kyota. Babuanza bangu umutanunwina, han manyuma hoboanza umusehelela na umuyibula. Gubugalusha u kyumba kyayi na lusa loso hoyoanza usadi kwa Abeja Mbungu, uboya titi wamwene ilongo kyayi lusa. Nasi ilongo kyobe na benobe ndabadi mukutelegeja, Abeja Mbungu Mugabu Alunga iyi wakutelegejanga!

(Zabudi 51:16; Luka 15:16.)

LUGELA LULEGELA

(Bonne –Right Direction)

Indu kiimu ibumangangi mu mushu wa Mukidisitu na kyebuwaza bufuu na munyinya ibumangangi ndusu lwa kihama na izi kya Abeja ivanga. Mukidisitu gubusumua mu zila iyi musoma kyeiya kitabu na usadi na uyiyuja iyi mwinindu, “Nati ayi koyifula?”

Mukidisitu gubuumang’ana na mundu mbumuvila nena nayi. Zina dyayi mu Injidisiti, au mundu ndusahula musahu gulegela. Mundu mbuvegeya na musahu ulozoa kwa Abeja. Gubumuyuja Mukidisitu “Kanumi, gudi mudila ayi?” Mukidisitu gubumulunga titi ndaluvula ufa wala ndaluvula umana lolwa lusu lwa kihama sababu muzigu gubumangangi u mugongo wayi, gubumanga mumubudila motoni, u mudilu wa masu goso.

Mu Injidisiti gubumusahwila Mukidisitu titi zila yoyifula nguidila mu azila ashonono adi bidi musambi na kouwa mabusu wahetanga abelo ashonono, na ishi gofia han kaa abelo, wati hodi, kwavegeyanga mundu wamusahwilanga kyayatanga.

Mukidisitu gububagala u mola wa buhadibifu nasi mbembya ilongo kyayi na benayi byababumubembeleza titi wagalushi. Tega mosho u bahubidi habadi musahula misahu ya Abeja.

(Hoseya 5:15; Luka 13:24.)

LUZIBAGALA LWA HATADI

(Un dangereux marécage- A dangerous swamp)

Mukidisitu gubuumang’ana mu zila na mundu yungi zina dyayi “Vungamanga”

Au mundu nduvungibwa bidi muguzi. Babuanza uhongela na uhongela na uhongela mupaka kelekeshe! Bila uyua mbiayi ibubafiila, kumbi kuu bohonena mu ibenga ilaila kya ndee ya musheneno kya luzibagala. Usi kwa kyeiya ibenga ndaibumangi mumenea. ”Vungamanga” gubuyi nyomosha mu kyeiya ibenga, homusiga mwinayi monga, lakini Mukidisitu gubuzama sababu ya muzigu gunema webumangi nagu u mugongo.

Manyuma ga hanhan ubuvegeya mundu zina dyayi Musaada. Yugu gubumubula Mukidisitu mu luzibagala na umubia handu homini. Musaada gubumuyuja Mkidisitu, “Muwami, mbiayi byodi muta hanu?”

Mukidisitu homusahwila titi gufumangangi mujangila ufia handu hadi abelo ashonono, sasa ndafumana ti mabusu gayi ufumangangi bohe, gubuyikakula hoyohonena mu ibenga kya bitofa na ndee.

Ishi mundu ndidi mu lugendo goyua ti gudi na bubi na zaambi yomuziziminya, kila namuna ya mashaka na moyo baanzanga umushwelela munda mwa tima, sababu tima dyayi mbidi ibenga kya musheneno idi na bitofa na ndee. Afeko kwa Abeja sababu Injidi yogabila kitumaini kwa bandu baluyua ti badi na bubi na zaambi.

(Zabudi 51:16; Luka 15:16.)

KAALA NG’ENDO U LUBAJWA LWA SINAYI

(Le Pèlerin au Mont Sinaï- Pilgrim at Mount Sinai)

Mu zila, Mukidisitu gubuumang’ana na mundu ndidi na nyinyi ya hanu haja bwinadu, mbumusahwila namuna yotula gogwa muzigu wayi bwidibwidi. Mukidisitu gubuvidigija bwidibwidi mashaudi na namuna yibumulanga Musaada hamonga na mu Injidisiti, hoyoumba bebya bibumusahwila mundu wa nyinyi. Gubufia nena na lubajwa lubumangi mu loosha mudilu gubumangi nena nomujija. Lolwa lubajwa ndolwa lwa Sinai hanhan Abeja hebuhela bana ba Iziraeli amudi kumi youmba.

Mukidisitu gubutina hebugeja makosa gayi ga mabusu, moyo webumana na namuna yebuvula ujonda ko hepuka bindu bifemupata.

Mu Injidisiti gubumulozwela na umuyuja gudi muta ayi hanhan na kwa ayi gosama zila yebumumenesha. Mukidisitu ndabumana dyo lunga. Mu Injidisiti gubumugalusha manyuma na umumenesha bungi kaa azila aluwena ku kaa abelo ashonono. Abeja gubutugabila amudi kumi youmba, lakini, yilutusitaki, koomana ti ndatuluyiumba. Abeja gulumana zaambi na mawazu gabigabi munda mwishu, ushidi usadiki, na kibudi. Zila bunga yojonda izi ivanga nguumba zila ya Bwana Yesu.

(Isaya 64:6; Bagalatiya 3:10.)

ZILA YILUWENA KU ABELO ASHONONO

(Chemin vers la petite porte- The way to the gate)

Mukidisitu gubufia mabusu ga kaa abelo adi na alama dyo boya titi tanga

“hodi bakuyizulwidi”. Kaa abelo aluyuzudibwa bobo na mundu ndidi munda. Byebufia nena naku, ubulozoa misadi ya songo yibumuleela u mushu. Mukidisitu gubuta hodi, mundu mbumangi munda mwa yende zina dyayi Butaashi hoyovegeya kumuyuzulwuiila na umubudila bwidibwidi munda mwa yende. Butaashi hoyomufasidiya ti ishi gufumubula, ni sababu nena na hanhan, hadi igandu kya bandu ba Simbisimbi, au Shetani balukashila kila mundu nduvula ushwela munda mwa yende misadi na uvula umuhega. Butaashi gubumumenesha Mukidisitu zila yowena hegulu na umuboya wayiumbi mupaka wafii u yende kya muhinduzi. Yeya I zila bobo yibulaga Bwana Yesu mwinindu, Mitumi bayi, na ma Nabii ba ala.Yeya ni zila ya butakatifu. Bebe na mimi tudi muumba ka azila ashonono au tudi muumba zila yatagadi yiluumbibwa na bandu boso, zila yilu ziziminya bandu?

(Zabudi 34:5; Matayu 11:28.)

MUSAADA WA NEEMA

(Aidée par la Grâce- Supporting grace)

Mukidisitu gubusiga Butaashi na abelo ashonono na hoyowena u yende kya muhinduzi. Hanu gubuyiga bindu byadiba bilulola zila yilupashwa kuumbibwa na Kaala ng’endo nduvula ufia u mola wa hegulu. Muhinduzi gubufila Mukidisitu handu habumangangi mutema mudilu nena na mubugwila. Mundu yumu gubumangangi muhula mambeketi ga mema kovula uzima gogwa mudilu. Lakini byebuhula mema ibibutema bungi mudilu na bwazi boila bobwa bwa mabusu. Mudilu gudi mutema na bwazi bebya sababu mundu yungi manyuma ga mubungwila gubumangangi muhula mang’ani mu gogwa mudilu. Mang’ani gadi na nguvu kuila mema. Mukidisitu hoyoyuja bibi maana yayi ayi ? Muhinduzi hoyolunga titi mudilu muambu wa neema mu matima ga bandu. Neema mbuya bwa Abeja kwa mundu mubimubi shilubusitahidi. Mema muambu wa Simbisimbi nduvula uzima muambu wa Mbemba yitotoa na muambu wa neema. Mang’ani ga neema ya Abeja gadi muhudibwa hegulu han bandu uboya titi muambu gubulondela munda mwabu ndaguhwanga. Ishi Mbemba yitotoa yolondela muambu munda wa neema mwa mundu ndidi na zaambi, Mbemba ya Abeja ndomusama yogwa mundu ufa mu bubi na zaambi yayi.

(Zabudi 96 :1 ; Yohani 3 :16)

YENDE KYA MUFALUMI

(La Palace- The Palace)

Muhinduzi gubuwena na Mukidisitu u yende kya Mufalumi, ku ibelo ubuongoboa igandu kya bandu. Mukidisitu gubumana bandu bamu babusumuan hegulu han yende, boso babumangangi na mangubu ga olo. Nena na ibelo habumangangi mundu mbumangangi na kitabu mwebuandika mazina ga kila mundu mbuvula ushwwela munda mwa kyeia yende. Ubumangangi bandu bangi babumenea na haraka yoshwela mu yende kya Mufalumi lakini, babumenea utina bandu babutebema na bibonge mabusu ga ibelo. Mundu yumu gubuyiha tima hoyoboya baandiki zina dyayi munda mwa kyeia kitabu. Bila utina, gubuvala kofela dyayi, hoyohaja bandu bamugabidi zila, mupaka hanhan habumangangi baba ba soda babumangangi na bibonge byabu, mabusu ga ibelo kya yende kya Mufalumi.

Bandu balusaidibwa na Abeja badi na matima gomini, na baluhebwa buwezu boila hagalagala ka basoda. Bandu bidi baba balukadibishwa lolwa lugela lungi lwa yende na mbundu na tuyelede na uhebwa mangubu ga olo. Bila ulwa lwau lwa tima, nduadi bushindi. Bushindi ngwa baba bandu bashilutina, bandu bashidi na moyo.

(Zabudi 18:7; Bubuluzi 7:1313-17.)

LUSU LWA KIHAMA KYA MWISHU

(Le Dernier jugement- The Last judgment)

Muhinduzi gowena na Mukidisitu mupaka munda mwa kyumba udi mundu ndidi mubua mu tulu. Gudi musaagala na uzeza na moyo. Gufumana biloto bya lusu lwa kihama, kuu iyi mwinindu ndadi tayadi kwa lolwa lusu. Gubumana mawingu gafuvula na mwangaza bidi handu hasala zazi. Gubumana bibenga bya matubudi hululu, na bandu bamote mubua. Bandu bamu badi mupima uyifamisha munda mwa mitubu ya midima, bangi badi mu mitubu ya bibajwa, koyifula bobo na lolwa lusu lwa kihama. Mundu mbumana biloto gubumana bandu bangi boshwadibwa hegulu u mawingu. Bibi byoso bidi na maana ayi? Bandu badiba ndabaluvula ugeja hegulu han lusu lwa kihama. Maisha gabu ndagalegela, na lolwa lusu lwa kihama lwabavilanga bidi ngivi vanga kuyiba bufuu. Havegeyanga lusu lwa kihama, kila mundu wategelejanga muhuya wa Abeja watang’aanga kila mundu na zina dyayi. Bandu bavulanga uyifamisha, lakini ndakonyanya yandu hofamina meso ga Abeja galumana handu hoso. Baba banyananga tayadi, bazibudibwanga na uwena hegulu kutong’oma hamonga nayi. Baba i baba Abeja bebusamehe zaambi yabu. Mbaba Yesu bebufiila kobapatanisha na Abeja. Mbaba babubudibwa na nguvu ya Mbemba yitotoa komueba , na baba bashilumueba bakashibwanga mu ibenga kya mudilu ishidi na mwishu.

Kyeia ibenga au ziba dya mudilu ilutenebwa motoni.

Isaya 33:14; Bubuluzi 20:12.)

BUYA BWA MUSALABA WA KIDISITU

(La mérite de la Croix du Christ- The merit of the cross of Christ.)

Hebusiga Muhinduzi, Mukidisitu gubuwena mabusu muzila gidi na mibugwila kila lugela, Yeya mibugwila zina dyayu ni wokovu. Hebubanda hegulu han mubugwila gubumana musalaba, na hangondo hagu habumangangi ibenga kya kabudi. Mukidisitu hebuwena nena na kyeia ibenga kya kabudi, mbudi ya muzigu gubumangani u mugongo wayi yibutembea. Muzigu wayi hogosala manyuma gayi kubuu ! Hogofololoa mupaka mu kyeiia ibenga wala ndabugumana bungi. Bandu ba mbinguni hegulu hobovegeya kumuyambidila kwa furaha na uboya amani kobe bebe sababu zaambi yobe yosamehebwa.

Baba bandu babumuvula yeya milembe yebumangani muvala bidi ngubu, hobomuvadisha ngubu yingi yihyayihya. Babumugabila kitabu ivungibwi bidi mubombo wa fangu, hobomuboya ti kyeia kitabu wakivungululanga ishi gofia u gogwa mola wa hegulu. Mukidisitu gubutelegeja tima dyayi usala igaazi. Na sababu ya furaha yebumangangi nayu, hoyota tuyelede tusatu,

Yelelelele, yelelelele, yelelelele ! « Gubadikibwi musalaba, kabadikibwi kabudi, wabadikibwi mundu mbuziibwa sababu ya bubi bwami ! »

Bashu boso tudi muyiyuja, twasamunanga bini utemba mbudi ya mizigu yishu ya zaambi ? Twasamunanga bini ufuula busese bwishu na Abeja ? Majibu nguboya titi, ishi tuamini Bwana Yesu Kidisitu mbufa u musalaba u Kaluvadi, titi watumbi zaambi yishu na ya bandu boso. Kwayi na komuidila iyi, bandu ba zaambi babutubu baweza uyifuula na izi kya Abeja Mbungu ivanga. Zila ya musalaba i handu hatulukashila ifinda au bushafu bwa bubi bwishu.

(Zabudi 116 :7-8 ; Bagalatiya 3 :13.)

BANDU BASATU BASHIDI NA NYINYI

(Trois folles personnes- Three foolish men.)

Mukidisitu gubuendeleya na lugendo lwayi. Mu zila hoyomana bandu basatu babumangangi mutulu, nena na dinga dya ibajwa. Mazina gabu ni Buyinga, Buvivu na Kibudi. Nena nabu ubulozoa ndambu, yibumangangi nena nobavumbwila yabahege. Ndaudi nasi yumu wabu mbumbana dyedya hatadi. Mukidisitu gubuwena kubatenga na ubabusha, lakini ndaudi nasi yumu mbumulola. Babumu ina ngini na umukengula na uta mishondo.

Ndabilegela mundu ushidi umana indu kyamuheganga.

Ukosa nyinyi, ishi mundu waweza ulala, ishi mundu gudi mututenga mu tulu twishu kotupasha hegulu han izi kya Abeja, lusu lwa kihama.

(Mizadi 23 :24 ; Baefesu 5 :14.)

MAGUMU GA LUBAJWA

(La difficulté de la montagne- Hill Difficulty.)

Mu zila yowena u mola wa hegulu, Mukidisitu gubuheta basafidi babidi nena na lubajwa. Lulu lubajwa lulutang’anibwa lomini, na kila mundu wenanga u mola wa hegulu gubupashwa ubanda kyeia ibajwa. Na sababu kyeia ibajwa ibumangangi kyomini kokibanda, baba basafidi bangi babidi Bunafiki na Shilujadi babuvula kueba zila ya mukatu hiluhenga lubajwa.

Mukidisitu iyi ndabuvula uhenga lubajwa. Gubuanza ulubanda bisho bisho. Benayi babuhenga lubajwa babuzizimina na ufiila mwitu. Shilujadi mundu ndutosheka na bindu bya dini bilumenea na meso. Bunafiki mundu ndunija unyana namuna yeshidi. Baba bandu babidi mufanu wa bandu badiba lelo. Mbakidisitu ba mazindi baluvula zila yihelahela, yohenga, zila ya ndemba ndemba kowena hegulu. Ndabaluvula ushooka, wala uta vita na zaambi yabu.

Baba bavunanga kyeia izi ivanga , lakini Mukidisitu wa kwinindu mundu ndulwa biyumbu na kila indu idi mabusu gayi mupaka wafii mbinguni hegulu.

(Yeremiya 6 :16 ;Matayu 16 :24.)

MUBOMBO GUBUZIZIMINA

(Le Rouleau perdu- The Lost Scroll.)

Kisha ubanda hegulu han kyeia ibajwa kyomini, Mukidisitu gubuhoa, hoyovula uyoya hashoo hasi han sina dya muti webuuna Abeja, sababu ya basafidi bohoa mu lugendo lwabu lowena hegulu. Gubutulua mu tulu na hoyovula uwena bwibwidi. Gubueba mubombo wayi wa kitabu ti wasome, bidi byebumangangi muuta kila mara. Lakini ndabugumana mubombo wayi wa kitabu. Gogwa mubombo mbuhakika bwayi bwa bumi bwa masu goso, gububelea tima komana ti gubuziziminya gogwa mubombo wa kitabu kyayi.

Bwidibwidi, gubugalusha kwebuvila, hangi waweza umana gogwa mubombo wayi wa kitabu. Gubuwena kwaguheta hasi han mumbadi hebutong’omena na habumuwatila tulu. Gubusehelela umana bungi mubombo wayi wa kitabu. Na bashu tudi na mubombo wishu mu lugendo lowena hegulu ? Ndayifemanga bilegela ukosa mubombo wa kitabu kishu. Ni zawadi ulozoa kwa Abeja.

(Zabudi 94 :19 ; Yakobo 1 :12.)

BIYUMBU KU IBELO KYA YENDE KYA MUFALUMI

(Bataille devant la Palace- Struggle at the Palace.)

Mukidisitu gubudinga lubilu mupaka wafii u yende kya Mufalumi. Ilegela bidi ayi, yende kya Mufalumi ibuyebeebwa na Abeja Mbungu iyi mwinindu hegulu han iwa koyoja na utalaja Kaala ng’endo. Hanu Mukidisitu gotumaini upata handu hoyoyela bang’ini, lakini gubumana moyo hebuvumana ndambu yibidi kuibelo kya yende kya Mufalumi. Mundu godindila ibelo hoyomusahwila titi ndatinanga sababu yeya ndambu yibumangangi yizitiibwi. Musafidi hoyoila agalagala ka ndambu na moyo na uzeza kwadiba. Bandu babumangangi munyana honga babumuyambindila na mbundu na tuyelede. Hoboboya : « Kadibu, bebe mbubadikibwa na Abeja. »

Babuhongela bufuu boso hegulu han Bwana wa Kyeia ibajwa, nayi nda yungi ila Mwana wa Abeja Mbungu wa masu goso.

Yeya ndambu mufanu wa majadibu ga imani, aduwi gobe watanga kila indu ko kutinya na ukutebemesha mu lugendo lobe lwa tima.

(Zabudi 68 :31 ; Bubuluzi 2 :10.)

MU KYUMBA KYA BYELA

(Dans l’armure- In the Armory.)

Utong’oma kwa Mukidisitu komupendeza kwabiba, na bukadimu au namuna yotambula bang’ini komufurahisha kwabiba ; lakini hamonga na bebya, gulupashwa uendeleya na lugendo lwayi. Kyeia ilongo ndaibuvula umusama wene byanga bebya, hobomushweja munda mwa kyumba kyabu kyobiila byela byabu na umugabila bindu byoyikinga, byoyikinga iyi mwinindu ishi goheta maaduwi muzila. Musahu wa byela bya Mukidisitu waweza ugusoma mu kitabu kya Baefeso 6. Byela musaada wa Abeja kwa Kaala ng’endo na bandu boso badi mu lugendo lowena hegulu. Mbyela byolwa nabwu biyumbu na lwau lwa zaambi, lwau na Simbisimbi, lwau na ibalu. Ishi Abeja gokugabila yela nguyua titi wakugabilanga bushindi.

Kusudi dyayi ndadiluushwa.

(Zabudi 84 :6 ; Baheburaniya 4 :12)

BIYUMBU NA APOLIYONI

(La Bataille contre Apollyon- The Struggle with Apollyon)

Mukidisitu gubuumang’ana mu zila na Abadoni au Apoliyoni, indugulu kyotinya idi na mubidi wa magamba bidi ga kaa. Hemo dyakyu diluloosha mwisi na mudilu, niya yakyu nguhega Mukidisitu sababu yugu ndomutumikila bungi. Apoliyoni ni Simbisimbi, ni Malaika wa usi kwa mavu, Aduwi wa Abeja Mbungu na muede wa mola wa buhadibifu. Apolioni gulutimiza niya yayi kila mara, lakini na lupanga lwayi ludi na songo bidi fumu, Mukidisitu gomubongola Apoliyoni na umujoja. Mukidisitu nayi mubongoe na golala hasi mu mavu. Hoyomana uboo komuholela bizi dya muti wa bumi ti waditi u londa dyayi. Hanga hanhan Mukidisitu gubufua. Ni nani ndidi lugela lwa Abeja Mbungu ? Wanyananga lugela lwa Abeja Mbungu au lugela lwa Simbisimbi. Ndaudi wawezanga unyana ngela yoso. Kazi dya Simbisimbi nguambula na usehelela mundu ndidi mutela Abeja muambu. Nangutina. Nasi Simbisimbi wanyana na nguvu, Abeja Mbungu gudi na nguvu yomuila. Abeja Mbungu gulugabila bandu bayi neema yobasaidiya na ubafula na biyumbu bya Simbisimbi.

(1 Samuedi 17 :45 ; Bubuluzi 9 :11.)

MUKIDISITU GOMANA SESE

(L’Ami du Chrétien- Christian gets a friend)

Mukidisitu gubuumang’ana na mundu zina dyayi Mwaminifu. Gubumuboya wamudindidi. Mwaminifu gubulunga titi ndodindila sababu udi mundu ndudipisha kisasi gudi manyuma guvanga kwamujangilanga. Mukidisitu hoyonija titi hangi ishi godinga lubilu, waweza umuila Mwaminifu, lakini kelekeshe, gubuyikakula kaku, hoyohona hasi kubuu.

Mwaminifu gubumujangila na utebemesha mwinayi. Hamonga babuendeleya na lugendo lwabu lo elela mola wa hegulu. Mukidisitu gubupata sese dya kwinindu. Masese ga kwedi ndagalumenea kila lusu. Hasa gaga masese galukuvila kukuyangula ishi gudi mu magumu na

ndulu sitahidi musaada wabakugabilanga.

Yesu ni Sese dishu dyatagadi, shilusama bandu bayi ishi bohona, gudi na buvumidivu, Mundu mulegela kwabu na mutudizani.

Yesu ni Sese kuila masese ngangi goso. Gudi nena na bandu bayi kuila bawabu.

(Muhubidi 4 :9-10 ; Matayu 14 :31.)

MOLA WA BUBATIDI.

(Vanité de vanité- Vanity Fair)

Mu zila yabu, Mukidisitu na Mwaminifu babufia u mola zina dyagu, bubatidi. Mu gugu mola bandu boso baluvula masengela na ushinga na uta lugelo. Baluvula uta kila namuna ya zaambi na bindu bya bulengelenge. Ufia kwa Mukidisitu na Mwaminifu bibuvushamusha matima ga bandu. Bandu boso babuvuula binyambila byabu bya budimayi, babusama namuna ya babumangangi muhongela, ndababuvula uta bushuluzi nasi bumu, ugudisha wala ugula.

Babufila Mukidisitu na mwinayi u muyololo, na kuanza ubayuja maudizu.

Kisha ubatelegeja, babuanza ubayibula na ubasehelela, lakini babuvumidiya kila indu bila ufundusha wala umana izi. Bandu ba mola wa bubatidi ndababuyua buya budi munda mo mutela Abeja muambu. Mukidisitu na Mwaminifu babunyana mu muyololo. Nangusangla ishi isi kyolushukila na ulumanisha mazarahu, sababu Yesu gubulaga ti bindu bidi bebya byafiilanga bandu bebusobola.

(Yeremiya 5 :26 ; 1 Korinto 7 :31.)

MUNDU GOZIMBA BANGI

(Une personne déloyale- A Deceptive person)

Bandu ba mola wa bubatidi babumujija Mwaminifu u mudilu, lakini Mukidisitu gubushoa hoyojonda. Gubuhetebwa mu zila na mwinayi yungi zina dyayi Kitumaini. Gaga masese gabidi babubagala han gogwa mola, hobowena ungi. Mu zila hoboheta mundu yungi zina dyani Bwana mwishu. Bwana mwishu nda mundu gosahula bindu bya kwinindu : mundu wa mazindi. Gufenduvula nayi uwena mbinguni hegulu, lakini guluvula uyila mu mazila gayi mwinindu. Guluhongela na muhuya gushoo hegulu han dini, lakini byelusahula ndabebya byedi muvula wala byeluta. Iyi mundu ulozoa mola gulutang’anibwa « ludimi lwa isa ».

Waweza uhongela bilegela hegulu han maisha ga bwesha, lakini ndaluta indu kosumuan mu zila yomufisha onga. Wala ndaluta indu nasi imu kodipa garama yiyoso kofia mbinguni hegulu.

Bwana mwishu guluvula dini dishidi na byadiba byota wala dini dishidi na mashukizu gagoso. Bwana mwishu ndosama indu nasi imu kwa sababu ya Abeja. Bwana mwishu gudi na shayi muulu ndidi na mutumbu. Gululola lugela lumu iyi muyisha mutumbu wayi lugela lungi.

Tuyui ti dini dya kwinindu didi na garama yayi. Ndaudi mundu ndutumikila ba bwana babidi.

(Malaki 3 :18 ; 1 Yohani 2 :15-17)

ING’UZI KYA MUNGWA

(Une colonne de sel- A Pillar of salt.)

Mukidisitu na mwinayi babuendeleya na lugendo lwabu. Babufia nena na ibajwa ibumangangi na sanamu yibufandana na mubidi wa mwana mwazi, na kyeia ibajwa ibumangangi ibajwa kya mungwa. Kyeia ibajwa idi hanhan kwa misha yadiba, sababu ngibajwa kya mwazi wa Luti. Gubumangani mutong’oma mu mola wa Sodoma handu bandu babuta zaambi bila buvu. Abeja gubuhongola gogwa mola na mudilu na bitibi bya mudilu. Iyi na munumi wayi Luti babupashibwa na Malaika wa Abeja titi mola ndawahongolebwanga. Bajonde na ndabalolanga manyuma. Boso babidi babujonda, lakini umana ti tima dyayi dibuvula bubi na zaambi, gubulola manyuma u mola wababulozoa, na hoyofululua ibajwa kya mungwa.

Mu miola yatagadi na yishonono lelo, tulumana ma monima au sanamu yilukumbusha misahu ya bandu na bindu bya maana. Abeja gubulonga gugu monima au sanamu kotukumbusha titi tulupashwa ujonda handu han zaambi na matima gadi na tamaa. Bebya ngutumanisha hasara ya mundu ulola manyuma.

(Mwanzu 19 :25 ; Matayu 24 :13.)

OYE KA ABEJA

(La rivière de Dieu- The River of God.)

Ba kaala ng’endo babidi boyoya nena na mema ga oye alegela bidi ayi ! Bonywa mema ga igaazi ga kaa oye, na boyahula bimuan bya muti gubumangangi hangondo han oye. Babulola mauwa galegela gabumena hangondo han oye. Ngawaida ishi mundu gudi mu lugendo lulalula, uyoya mu zila ko talaja tima, na unywa mema. Kwa bebya, mundu waweza ugalusha nguvu ya mubidi kohwan lugendo. Abeja gulutang’ana bandu bayi hangondo han handu han mugeye na ubangabila na fasi yo yoyela. Abeja gulubagabila kipindi kyo yoya u miambu yabu ya kila lusu na ubafila handu han buya na amani, handu kila indu ngilegela. Mbandu bidi hanhan bandu balumana unyana nena na Abeja.

(Yohani 1 :10 ; Zabudi 23 ;1-3)

ZILA YA ISA

(Un chemin plaisant- A By-path Meadow)

Ba kaala ng’endo babutalua handu hababumangangi muyoyela, nena na oye na izi mu tima, na ugalusha u zila yabu. Kisha ma saa gosumuan mu zila, magulu gabunza ubasuma habakidi na muma goyoya bungi au umana zila yihelahela. Babumana zila yibuwena hasi han miti, hoboyitang’ana zila ya isa sababu ya mulemba wa miti na muhehe gulegela gubuhumba honga. Babusama zila yatagadi ya layilayi na kuumba yeya zila ya hasi han miti. Babusumuan hasi han gogwa mulemba wa miti mupaka habubashwelela bufuu. Ndababuyua bibushwela bufuu, wala ndababuyua ti babuluba zila ala, na sababu ya mushoko, babuyikasha hasi han abunga kababumana, yobolala. Kaisi, habuyia bufuu, na hababubua mu tulu twabu, na moyo mu matima, bila uyua indu kyota. Huzi dimu zina dyayi Temba tima gubutebema nena nabu. Gububayizidila mu yende sababu gububaheta mu unda dyayi mwababumangi musumuan na kuilang’ana kuu na kuu. Tomana ti ishi tosama usumwina mu zila ya Abeja, twaziziminyanga zila na twayivishilanga bashu benindu magumu.

(Isaya 50 :10 ; Bakolosayu 3 :1-2.)

BIBAJWA BYO SHEJA MATIMA

( Délectables Montagnes- Delectable Mountains)

Masese gisu bomana namuna yojonda mu yende mwababungangi bayizidibwi na dyedya huzi, sababu Mukidisitu gubupata lufungulu lulutang’anibwa ahadi lubuyizulula ibelo kya yende. Babuendeleya na lugendo lwabu mupaka handu babumangangi bibajwa au midima yilegela, yosheja matima. Hegulu han yeya midima, babuweza umana kila lugela lwa dinga dibumangangi kuu na kuu. Bibi bibajwa bidi mu isi kya Imanuedi, nena na mola waa hegulu. Babumana bashungayi ba mikoo babumangangi mudisha mikoo yabu. Ba kaala ng’endo babuvegeya nena nabu kobayuja zila yowena u mola wa hegulu. Na hobobayuja ishi udi na handu hoyoyela. Bashungayi ba mikoo babubafasidiya zila bilegela yoidila. Babubasahwila ba kaala ng’endo namuna ibu benindu yababupata zila. Bashungayi ba mikoo babuhana muizi wa namuna bandu bangi babubamenesha na ibu zila youmba.

Ugeja mateso gababupata mabusu gomeneshebwa zila ububalosha bashungayi ba mikoo masheju mu meso. Bandu balutela Abeja muambu balutenembwa bashungayi na bandu bofila miizi au misahu ya Abeja. Tulupashwa ubategeleja byabadi mutusahwila, sababu uboo kwa Abeja ulubamenesha namuna yabawezanga utuvisha kwa Yesu Kidisitu.

(Isaya 55 :12 ; Baheburaniya 4 :9)

IBELO KYA MBINGUNI HEGULU KYOMENEA

(Vue de la porte du ciel- A view of the Gate of Heaven)

Manyuma gotong’oma na bashungayi masu gashoo, ba kaala ng’endo bishu habakidi na muma goendeleya na lugendo lwabu. Bashungayi bobakadibisha balode mu telesikopi yabu , kyombo ilumenesha bindu bidi ula na ubivisha han nena. Babulola monga hobomana ibelo kya mbinguni hegulu.

Ndabadi mumana bilegela sababu maboo gabumangangi mubazeza. Babunija ti bamananga butukufu bwa kouwa hegulu. Bashungayi babubagabila na ramani au kariti yilumenesha zila yabaidilanga kouwa lugendo lwabu kwalwenanga , hobobalanga u namuna yabasumuanga mu zila yabaidilanga.

Bebya ngumenesha ti hamu, meso ga imani galuvupata mbota ya mashaka na moyo, bindu biluta ti bandu badi mu lugendo ndabamana butukufu bwa handu habenanga, budi mubadindila. Twaweza hangi umana titi hamu, Abeja gulubulula bandu meso gabu uboya ti bamani bindu bya mbinguni hegulu.

Na bebe, gudi tayadi uendeleya na lugendo ? Lobe lugendo waluhwanga bini ? Ishi goziziminya tima dyobe, waziziminyanga kila indu.

(Zabudi 89 ;16 ; Yohani 14 :2)

SAMA BANDU BALUTINA ABEJA BATEGELEJE

(Que ceux craignent God écoutent ! Let those that fear God listen !)

Mu yiyi sanamu tomana bandu babidi badi muyisahudijena bidi munda mwa tima dya kila mundu. Hagalagala kabu ndaudi indu nasi imu kya sidi. Mazina gabu ni Mukidisitu na Kitumaini. Mukidisitu gudi musahwila Kitumaini byebuishi maisha gayi munda mwa zaambi mu masu gayi ga mabusu na namuna yebuvula sana uta kila indu ilegela mu maisha gayi. Manyuma ga hanhan meso gayi gabubululwa uboya titi wamani mwishu wa maisha gayi ganyananga bini. Gubumana ti izi kya Abeja ndaibumangangi ula ! Gububoya ti mabusu ndabutabua gaga mawazu. Na zaambi yibumuudila. Hebumana mwana wa Abeja, hoyomana ti yugu gubumangagi na indu ingi iyi kyeshibumangangi nakyu. Kila lusu hebutelegeja kengede ya kanisa, yibumugezesha lusu lwayi loofa. U mwishu, gubujondela kwa Yesu koyifamisha. Yibumulazimu wasami benayi booso, na usama namuna yebumangangi muishi, sababu zila njiyimu bobo yoofua na kyeia izi ivanga , na yeya zila nguidila musalaba wa Yesu Kidisitu. Kidisitu gububulula meso ga bandu ti bamani bindu biluvula Mwokozi wa ibalu.

Mbiayi bidi munda mwa tima dyobe ? Abeja Mbungu guluyua. Na bebe gudi na mwinobe wawa wezanga ubulwila tima dyobe mu zila yobe yowena hegulu?

(Zabudi 66 :16 ; Baefeso 2 :4-5.)

KWELELA ISI KYA IMANUEDI

(Vers la terre d’Emmanuel- Up to Immanuel’s land.)

Ba kaala ng’endo Mukidisitu na mwinayi Kitumaini badi muyitayadisha u namuna yonyomoa oye. Hanga hanhan, Simbisimbi nayu gubuta namuna yoso yobatiinya. Maisha ga mabusu ga Mukidisitu gomuvila u meso na uta ti wazimiyi. Hanga hanhan, mwinayi Kitumaini gubumuwata na ubaja mushu haja han mema. Bamalaika babuvegeya bwidibwidi kobasaidiya na boso babidi babuyiha matima bungi na hobonyomoan lugela lungi lwa oye.

Udi lusu lototea, udi na lusu lungi lomota au loofa. Hagalagala han gaga masu gabidi, hadi kipindi iluyuibwa bobo na Abeja Mbungu iyi mwinindu. Kyeia kipindi ngilaila au ihindigidi bini, ndaudi mundu ndukiyua. Indu iluyuibwa nguboya titi lolwa lusu ludi onga, na ludi nena nishu. I sababu tunyani tayadi.

Lufu mbidi oye katwanyomoanga bashu boso. Yesu Kidisitu gubutulaga ti bandu bayi boso bafianga bilegela mbinguni hegulu. Yesu gubuwena mabusu ga bandu bayi kotayadisha zila na handu habu hoyoyela.

Mbinguni hegulu mbandu hadi tayadi kwa baba bandu badi tayadi.

(Isaya 43 :1-2 ; Bubuluzi 1 :17-18.)

ISI KYA IMANUEDI

(La terre d’Emmanuel- Immanuel’s land.)

Bamalaika bosindila ba kaala ng’endo mupaka ku ibelo kya olo. Byabenanga kwa sumuanga, bamalaika boanza ubasahwila hegulu han butukufu bwa mola wa hegulu. Bobavadisha mangubu gatotoa, kila indu kyabadimumana idi isafi na itakati. Kouwa bowena kumana Mufalumi mu butukufu bwayi boso na makengede goso ga mbinguni hegulu gadimulula kwa furaha. Mu minyu badi na bitabu byabu na boso babidi boshwela u mola wa masu gasiluhwan, masu ga loso na loso. Kouwa i handu kwabaijanga masu gabu goso mu sehelela, uyimba na usemba sababu ya mapendu ga Abeja. Manyuma ga hanhan, mundu yumu govegeya nena na ibelo kya mola wa hegulu. Zina dyayi ni Buyinga na gubuvegeya hamonga na mundu mbumangangi na mutumbu zina dyayi Kitumaini kya busadi. Badi ku ibelo kya mola wa hegulu bomuhaja nayi wameneshe kyayi kitabu, lakini ndadi nakyu wala ndaluyua kwebukikashila. Mufalumi goboya na bamalaika bamukashi mu mudilu wa motoni. Buyinga gubuishi na umota bila yeya neema au lusa lwa Abeja munda mwa tima dyayi. Gubunija titi waweza ufia mbinguni hegulu kwa nguvu yayi iyi mwinindu. Mufanu wa Yohani Bunyani ngotulanga bashu boso.

(Isaya 65 :17 ; Bubuluzi 7 :9-10.)

KOMUGEJA YOHANI BUNYANI

(En souvenir de John Bunyan- John Bunyan stitching)

Sababu ya Dutch Society ngugabila bandu badiba bya biluwezekana handu hoyua muambu webuta mwandikayi wa Bungeleza Yohani Bunyani, hasa bangu kitabu kyayi iluyuibwa bidi Lugendo lwa Kaala Ng’endo. Kii kitabu

Lugendo lwa Kaala Ng’endo ngitabu ilusomebwa na bandu badiba zaidi kuni haja, au ibalu kyoso ushidi ubadia Bibidiya. Sababu yomugeja Yohani Bunyani ngugabila kila ilongo na kila yende kya bandu kii kitabu kya Lugendo lwa Kaala Ng’endo. Kaa akitabu kosahula kwa manenu gashoo hamonga na musaada wa masanamu musahu wa Yohani Bunyani.

Kii kitabu kyaweza upatikana mu ndimi yingi, na hinduzi yingi yadiba yidi mu mupangu. Bibi bitabu byaweza umenea mu byende byogudishila bitabu au Bookshops au Librairies. Kitumaini kishu nguboya ti kila mundu wanyananga na muma gosoma musunga gugu goso. na bashu bandu BTK

Tufenduvula ti kila Mubangubangu wanyani na nakala yayi ya kii kitabu.

Vula kya bandu guvudi na kinu, byaluboya baulu !

Kitabu kya Lugendo lwa Kaala Ng’endo ibutumiya maandiku gadiba uluzoa mu Bibidiya. Ndaudi indu ingi iluweza utumika pahadi pa nenu dya Abeja na Société Biblique yefevula kila mundu wanyani na Bibidiya yayi u yende.

Afako, Abeja Mbungu wanyani mufuyugizi gobe.